Tiroit nedir?

Tiroit boyunun ön tarafında, Adem elması isimli çıkıntının hemen altında yer alan kelebek şeklinde küçük bir organdır. Ağarlığı 20-40 gr arasındadır. Soluk borusunun sağında ve solunda birer lob ve bu lobları soluk borusunun ön kısmında birleştiren bir parçadan oluşur.

Kana tiroit hormonları (T4, T3) ve kalsitonin salgılar. Metabolizma hızı ve vücut ısısını kontrol eder. Kalsitonin hormonu, paratiroit hormonu ile birlikte çalışarak vücudun kalsiyum dengesini düzenler.

 

Tiroit kanseri nedir?     

Tiroit hücrelerinin kontrolsüz bir şekilde çoğalarak nodül adı verilen kitlenin oluşması ile başlayan bir süreçtir. Nodüllerin yaklaşık yüzde 95’i iyi huyludur, kanser ile sonuçlanmaz. Geri kalan küçük kısım ise kontrolsüz büyümeye devam ederek, tiroit içerisine, boyun yapılarına ve lenf nodlarına yayılabilen tiroit kanserine yol açarlar. Bu kanserler nadir de olsa kan yolu ile diğer vücut bölgelerine yayılabilir. Tiroit kanserlerinin büyük bölümü tamamen tedavi edilebilir.

 

Tiroit kanseri sıklığı ve sağ kalım oranı nedir?    

Yıllık görülme oranı 9.6/100000 olarak bildirilmektedir. Bu oran erkeklerde 4.9/100000, kadınlarda 14.2/100000 düzeyindedir. Kadınlarda en sık görülen 7.kanser tipidir. Her 119 kişiden biri hayatının bir döneminde tiroit kanseri olacaktır.  Tüm tipler göz önüne alındığında 5 yıllık sağ kalım oranı yüzde 97.3’dür.

 

Risk faktörleri nelerdir?

Kadınlarda risk erkeklere göre üç kat fazladır. Erkeklerde ise daha saldırgan seyir göstermektedir. Özellikle çocukluk ve adelosan çağda radyasyona maruz kalmak, iyot eksikliği, aile öyküsü ve genetik faktörler bilinen risk faktörleridir.

 

Korunmak için ne yapılabilir?

Tiroit kanserinden korunmak genelde mümkün değildir. Riski azaltmak için yapılabilecekler vardır. Özel gen mutasyonu varlığında önleyici olarak tiroidin tamamı çıkarılabilir. Nükleer reaktör kazaları gibi radyasyona maruz kalınan durumlarda postasyum iyodür tabletleri ile radyoaktif iyotun tiroit üzerindeki olumsuz etkisi önlenebilir. Diğer birçok kanser tipinde olduğu gibi sağlıklı yaşam kuralları uygulanması tiroit kanseri için de geçerlidir.

 

Belirtileri nelerdir?

Tiroit kanserli birçok hastada belirgin bir semptom yoktur. Genelde boynun ön tarafında beliren şişlik ilk semptomdur. Boyun lenf bezlerinde büyüme, ses kısıklığı, yutma güçlüğü, nefes darlığı, tiroit bölgesinde ağrı daha az sıklıkla görülür. Bu belirtilerin bulunması tiroit kanseri oluştuğu anlamına da gelmez. Basit tiroit büyümeleri, kanser olmayan tiroit nodülleri, üst solunum yolu infeksiyonu ve bu bölgenin diğer habis hastalıkları da benzer belirtilere yol açar. Bu belirtilerin olması halinde doktora başvurmak en doğru yoldur.

                

Tarama testi varmıdır?

Tiroit kanseri için rutin tarama testi yoktur. Ancak, normal fizik muayene sırasında tiroidin elle muayenesi de yapılmalıdır. Elle muayenede tiroit içerisinde sertlik veya kitle fark edilirse, şüpheli belirtiler varlığında ultrasonografi ile değerlendirme yapılmalıdır.

 

Tipleri nelerdir?

İyi diferansiye tiroit kanseri, tiroit folikül hücrelerinden kaynaklanır ve sağlıklı tiroit dokusunun temel biyolojik karakterlerini taşır. Normal tiroit hücresinden farklılaştıkları ve onlar ile benzer özellikler taşıdıkları için diferansiye terimi kullanılır. Tüm tiroit kanserlerinin yüzde 90’nı oluştururlar. Uzak metastaz yapmayanlarda 10 yıllık sağ kalım oranı %95’in üzerindedir. Papiller (yüzde 85-90), foliküler (yüzde 10) ve Hurthle hücreli kanser (yüzde 3) olmak üzere üç tip diferansiye tiroit kanseri bulunur. Neredeyse tamamı tedavi edilebilen papiller kanser en sık görülen tiptir.

Kalsitonin salgılayan hücrelerin kanseri olan medüller tiroit kanseri tüm tiroit kanserlerinin yaklaşık yüzde 10’nu oluşturur. Bir bölümünde ailesel ve genetik faktörler rol oynar. Tiroit kanserlerinin en saldırgan ve en hızlı yayılan tipi olan anaplastik veya diferansiye olmamış tiroit kanseri çok nadirdir ve yaşlılık dönemi hastalığıdır.

Teşhis anında ortalama yaş papiller kanser için 40, medüller kanser için 50, anaplastik kanseri için 65 ve üzeridir.

 

Nasıl teşhis edilir?

Boyundaki şişlik (nodül) hasta veya yakını tarafından fark edilebilir. Normal fizik muayene sırasında doktor tarafından da saptanabilir. Ayrıca baş-boyun bölgesi ile ilgili diğer hastalıkların tetkiki esnasında görüntüleme yöntemleri ile rastlantısal olarak bulunurlar.  

Hastanın tıbbi hikayesinden sonra fizik muayene yapılır. Doktorunuz tiroit nodülünü ve büyümüş lenf nodlarını bu muayene ile anlayabilir. Daha sonra aşağıdaki testlerin bir kısmı veya tamamının yapılması gerekir.

 

Kan tetkikleri: Tiroit hormon seviyelerinin belirlenmesi ile tiroit fonksiyonu hakkında bilgi alınır. Tiroit stimülan hormon (TSH) bakılması ilk aşamada yeterlidir. Ailede medüller tiroit kanseri olanlarda, biopsi ile medüller kanser şüphesi veya tanısı var ise kalsitonin seviyesi bakılır.

 

Ultrasonografi: Bu görüntüleme yöntemi ile ses dalgaları kullanılarak tiroit nodülleri ve boyun lenf nodları değerlendirilir. Ultrasonografi, nodüllerin boyut, iç yapısı, kanlanma özellikleri, çevre ile ilişkisini anlamamızı sağlar. Tiroit nodüllerini şüpheli veya iyi huylu olarak başarı ile ayırır. Benzer bilgileri boyun lenf nodları için de verir.

 

Sintigrafi: Küçük miktarda tıbbi radyoaktif maddenin ağız veya damar yolu ile verilmesi sonrası gama kamera isimli bir cihaz ile tiroidin görüntülenmesi esasına dayanır. Tiroit ve nodüllerin fonksiyonu hakkında bilgi almamızı sağlar. Bu şekilde biopsi yapılacak nodüllerin seçimine yardımcı olur.

 

Biyopsi: Ultrasonografi rehberliğinde nodül içerisine ince uçlu iğne ile girilerek az miktarda hücre ve sıvı örneği alınır. Alınan örnekler hasta başında ve patoloji laboratuarında mikroskop altında değerlendirilir. Bu şekilde nodüllerin selim veya habis olduklarını anlamak mümkün olur. Bu işleme ince iğne aspirasyon biyopsisi ismi verilir. Kesin tanı sağlanamazsa, bazı hastalarda genel anestezi altında cerrahi biyopsi yapmak gerekebilir. Tiroidin bir lobu veya tamamı alınarak nodül patoloji laboratuarında değerlendirilir, kesin tanı konulur.

 

Evreleme nasıl yapılır?

Cerrahi olarak tiroidin tamamı ve/veya lenf nodlarının çıkarılması sonrası elde edilen patoloji raporunda belirtilen tümör boyutu, çevre doku ile ilişkisi, lenf nodu metastazı varlığına ve diferansiye tiroit kanserlerinde, radyoiyot tedavisi verilmesi sonrası yapılan tüm vücut sintigrafisi sonucuna göre evreleme yapılır. Bunlar sıklıkla evreleme için yeterlidir. Boyun ultrasonografisi, akciğer grafisi ve pozitron emisyon tomografisi yardımcı yöntemlerdir. Medüller tiroit kanserinde, boyun ultrasonografisi, bilgisayarlı tomografi, magnetik rezonans görüntüleme, somatostatin reseptör sintigrafisi ve pozitron emisyon tomografisi evreleme için gerekebilir.

 

Tedavi yöntemleri nelerdir?    

Doğru teşhis konulduktan sonra, doktorunuz tümörün tipine, boyutuna, yaygınlığına, yaşınıza ve genel sağlık durumunuza göre, sizin de fikrinizi alarak en uygun tedavi  şeklini belirler.

 

Cerrahi tedavi: Tiroit kanserinin esas tedavi şeklidir. Düşük risk grubundaki hastaların çoğunda yalnızca cerrahi tedavi yeterlidir. Total tiroidektomi en sık yapılan tiroit kanser ameliyatıdır. Tiroidin her iki lobu ve loblar arasındaki bağlantıyı sağlayan isthmus isimli dokunun çıkarılması işlemi total tiroidektomi olarak adlandırılır. Boyundan lenf nodlarının çıkarılması işlemine lenfadenektomi denir. Lenf nodu diseksiyonu olarak da adlandırılır. Bu işlemde cerrahın seçimine göre, tümörün yayıldığı veya yayılma riskinin olduğu lenf nodları çıkarılır. Seçilmiş hastalarda minimal invaziv cerrahi teknikleri de uygulanmaktadır. Komplikasyon sıklığı deneyimli merkezlerde %1’dir. Ses yorgunluğu, ses kısıklığı, kanama, geçici veya kalıcı kalsiyum eksikliği görülebilecek komplikasyonlardır.

 

Radyoiyot tedavisi: Cerrahi tedaviden sonra kalan normal ve kanserli tiroit hücrelerinin radyoaktif iyotun yaydığı radyasyon ile öldürülmesi işlemidir. Diferansiye tiroit kanserinde tamamlayıcı tedavi şeklidir. Düşük risk grubundaki hastaların bir bölümü dışında tüm hastalara uygulanır. Özellikle yüksek risk grubunda ve metastazlı hastalarda yaşam süresini uzatır. Diğer hasta gruplarında takip kolaylığı sağlar, nüksü büyük oranda engeller. Radyoiyot tedavisi sonrası yapılan tüm vücut sintigrafisi ile hastalığın evrelenmesi büyük ölçüde tamamlanır. Radyoaktif iyotun kapsül veya sıvı formlarının ağız yolu ile alınması şeklinde uygulanır. Bunun için ameliyattan belli bir süre geçmelidir (6-8 hafta); bu sürecin sonunda yara iyileşmesi tamamlanır ve cerrahi tedavi yeterli olan hastalarda istenilen  TSH yüksekliğine ulaşılır. TSH yükselmesi için tiroit hormon tabletlerinin alınmaması gerekir. Bu hipotiroidi isimli tiroit fonksiyonların azaldığı bir tablo ile sonuçlanır. Son yıllarda hipotiroidinin olumsuz etkilerinden kaçınmak için dışarıdan insan TSH’sı verilmektedir. Bu sırada tiroit hormon alımı devam ettiği için, bu kısa süreli yüksek TSH düzeyinden hastalar etkilenmez. Yüksek TSH tiroit hücresinde iyotun absorbe edilmesini kolaylaştırır. Ayrıca iyottan fakir diyet uygulanarak iyot açlığı yaratılır. Tedavi nükleer tıp servisinde, kurşun ile kaplanmış, radyasyon yayılmasını engelleyen özel odalarda yapılır. İşlemden belirli süre sonra tiroit hormon tedavisine başlanır. Medüller ve anaplastik kanserler radyoiyotu absorbe etmedikleri için bu tip kanserlerde genelde uygulanmaz.

 

Hormon tedavisi: Cerrahi veya radyoaktif iyot tedavisi sonrası oluşan tiroit hormon eksikliği mutlaka tamamlanmalıdır. Bunun için tiroit hormon tabletleri hergün düzenli alınmalıdır. Günlük doz, kanserli ve normal tiroit hücresinin büyümesini sağlayan tiroit stimülan hormon (TSH) düzeyini ileri düzeyde azaltacak şekilde ayarlanır. TSH baskılanması ile diferansiye tiroit kanserlerinde kanserli hücrenin büyümesi yavaşlar ve bazen de bu hücreler öldürülür.

 

Radyoterapi: Tiroit kanserinde nadiren ihtiyaç duyulur. Vücut dışından yüksek doz radyasyonun verilerek kanser hücrelerinin öldürülmesi işlemidir. Radyoterapi cihazının vereceği radyasyon dozu radyasyon onkolojisi uzmanı tarafından hesaplanır ve onun kontrolünde uygulanır. Ağrısızdır ve genelde birkaç dakika süren seanslar halinde yapılır. Tekrarlayan tiroit kanserinde, cerrahi olarak çıkarılamayan ve radyoiyodu absorbe etmeyen  tümörlerde uygulanır. Yoğunluk ayarlı radyoterapi (IMRT: Intensity-Modulated Radiation Therapy) olarak isimlendirilen tipinde hedef daha kesin belirlenir ve çevre dokular üzerindeki radyasyonun olumsuz etkisi azalır. Diğer tipi ise standart eksternal radyoterapidir. Cihazdan çıkan yüksek radyasyon tümör dokusu üzerine yönlendirilir.

 

Kemoterapi: Tiroit kanserli hastalarda çok nadir uygulanır. Diğer tedavilere cevap vermeyen anaplastik, medüller veya diferansiye tiroit kanserleri metastazlarında kullanılabilir. Radyoterapi ile kombine edilmesi mümkündür.

 

Ağrı kontrolü: Hastaların çok büyük bölümünde ihtiyaç duyulmaz. Ağrılı kemik metastazı olanlarda radyoterapi, narkotik veya narkotik olmayan ilaçlar ile ağrı kontrolü yapmak gerekebilir. Ayrıca kemik kırılma riski olanlarda bifosfonat tedavisi ile kemik kaybı önlenebilir.

 

Tekrarlayan tiroit kanserinde tedavi seçenekleri nelerdir?

Cerrahi ve radyoiyot tedavileri yine ilk seçeneklerdir. Cevap alındığı sürece bu tedavi yöntemlerine devam edilir. Cevap alınmadığı, cerrahinin mümkün olmadığı ve hastalığın ilerlediği durumlarda, özellikle uzak metastazlı hastalarda radyoterapi ve kemoterapi yapılmaktadır.

 

Beslenme ve fiziksel aktivitede nelere dikkat edilmelidir?

Radyoiyot verilerek yapılan tedavi ve sintigrafik incelemeler öncesi düşük iyot diyeti kısa süre ile yapılmalıdır. Bunun dışında genel sağlıklı beslenme ve yaşam koşullarının sağlanması yeterli olacaktır.

 

Psikolojik destek gerekirmi?

Hastaların büyük çoğunluğu normal hayatlarına dönmektedir. Tek farklılık günlük alınması gereken tiroit hormonun düzenli kullanılmasıdır. Bu sebep ile psikoljik destek nadiren gerekir. Ancak, anksiyete ve yüksek doz tiroit hormonu alımına bağlı oluşabilecek bazı psikolojik sorunlarda destek gerekebilir.

 

dating sites for married people sledaddicts.com reasons why married men cheat
why wives cheat on husbands I cheated on my husband cheaters
do you cheat on your wife tracyawheeler.com how to cheat your wife
unfaithful wife wife who cheated reasons wives cheat on their husbands